| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| ODUS0075 | NÖROYÖNETİM | Seçmeli Ders Grubu | 1 | 1 | 2.00 |
Önlisans
Türkçe
Bu dersin amacı, insan davranışlarının, bilişsel süreçlerin ve sosyal etkileşimlerin nöral temellerini yönetim ve organizasyon perspektifinden inceleyerek, nörobilimsel bilgilerin liderlik, karar verme, motivasyon, öğrenme, iletişim ve örgütsel değişim süreçlerine nasıl katkı sağlayabileceğini kavratmaktır. Ders kapsamında öğrencilerin beynin işlevsel yapısını, nöral ağları, nöroplastisiteyi, yürütücü işlevleri, duygusal ve sosyal biliş süreçlerini anlamaları; bu bilgileri bireysel ve örgütsel davranışların açıklanmasında kullanabilmeleri amaçlanmaktadır. Ayrıca öğrencilerin nörobilimsel araştırmaları eleştirel biçimde değerlendirmeleri, nöromitleri ve bilimsel kanıtların sınırlılıklarını ayırt etmeleri ve etik ilkelere dayalı, bilimsel kanıtlarla desteklenen yönetim yaklaşımları geliştirmeleri hedeflenmektedir.
Doç. Dr. Nalan Sabır Taştan
| 1 | ÖÇ1. Nöroyönetim ve nöroliderliğin temel kavramlarını, nörobilimin yönetim ve organizasyon alanıyla ilişkisini ve insan davranışlarının nöral temellerini açıklar. |
| 2 | ÖÇ2. Beynin temel işlevsel yapılarını, nöral ağları, bağlantısallığı ve yürütücü işlevleri karar verme, dikkat ve bilişsel kontrol süreçleriyle ilişkilendirir. |
| 3 | ÖÇ3 Nöroplastisite, öğrenme, bellek ve alışkanlık oluşumunun nöral mekanizmalarını liderlik gelişimi ve davranış değişikliği açısından değerlendirir. |
| 4 | ÖÇ4 Motivasyon ve ödül sistemlerinin nöral ve psikolojik temellerini açıklayarak bireysel farklılıkları ve motivasyonel çatışmaları örgütsel bağlamda analiz eder. |
| 5 | ÖÇ5 İnsan konnektomu, zihinsel modeller, kişilik ve üstbiliş arasındaki ilişkileri bireysel farklılıklar ve yönetsel davranışlar açısından değerlendirir. |
| 6 | ÖÇ6 Sosyal biliş, empati, duygusal düzenleme ve değer sistemlerinin nöral temellerini örgütsel iletişim, güven, iş birliği ve liderlik süreçleriyle ilişkilendirir. |
| 7 | ÖÇ7 Örgütsel değişim, belirsizlik ve stres karşısındaki bilişsel ve duygusal tepkileri nörobilimsel yaklaşımlarla analiz ederek insan odaklı değişim yönetimi önerileri geliştirir. |
| 8 | ÖÇ8 Nörobilimsel araştırma bulgularını bilimsel kanıt düzeyi, yöntemsel sınırlılıklar ve etik ilkeler açısından eleştirel biçimde değerlendirerek yönetim sorunlarına yönelik kanıta dayalı çözüm önerileri oluşturur. |
Birinci Öğretim
-
Ders, yönetim ve organizasyon, örgütsel davranış, psikoloji, liderlik ve insan kaynakları yönetimi alanlarıyla disiplinlerarası ilişki içerisinde yürütülmektedir. Öğrencilerin temel yönetim ve davranış bilimleri kavramlarına aşina olmaları önerilmekle birlikte önceden nörobilim eğitimi almış olmaları beklenmemektedir. Ders kapsamında Türkçe ve İngilizce akademik kaynaklar kullanılmakta; öğrencilerin güncel araştırmaları incelemeleri, bilimsel bulguları eleştirel değerlendirmeleri ve örgütsel sorunlara yönelik kanıta dayalı çözüm önerileri geliştirmeleri teşvik edilmektedir. Nörobilimsel bilgilerin bireylerin kişiliklerini, yetkinliklerini veya davranışlarını kesin biçimde belirlemek amacıyla kullanılmaması; araştırma bulgularının metodolojik sınırlılıklar ve etik ilkeler çerçevesinde yorumlanması esas alınmaktadır.
Modül 1 – Yönetimden Nörobilime Nöroyönetimin kavramsal ve tarihsel temelleri; beynin temel anatomik ve işlevsel yapısı; nöronlar, sinaptik iletişim ve nörotransmiterler; beyin ağları ve bağlantısallık; bilinçli ve bilinçdışı süreçler; dikkat, yürütücü işlevler, bilişsel kontrol ve karar vermenin nöral temelleri. Modül 2 – Nöroliderlik ve Nöroplastisite Nöroliderliğin kuramsal temelleri; nöroplastisite ve öğrenme mekanizmaları; Hebb öğrenme ilkesi; bellek sistemleri, alışkanlık oluşumu ve davranış değişikliği; yürütücü işlevler ve öz düzenleme; liderlik davranışlarının geliştirilmesi; empati, geri bildirim ve liderlik gelişimi. Modül 3 – Motivasyon Sistemleri ve Nöromotivasyon Motivasyonun nöral ve psikolojik temelleri; ödül sistemleri, dopamin ve ödül beklentisi; yaklaşma ve kaçınma davranışları; BIS/BAS sistemleri; içsel ve dışsal motivasyon; öz-belirleme kuramı; motivasyon profilleri, bireysel farklılıklar ve motivasyonel çatışmaların yönetimi. Modül 4 – İnsan Konnektomu, Zihinsel Modeller ve Kişilik İnsan konnektomu ve beynin bağlantısal organizasyonu; kişiliğin biyolojik ve çevresel temelleri; bireysel farklılıklar, bilişsel şemalar ve zihinsel modeller; genetik ve deneyim etkileşimi; zihinsel esneklik, üstbiliş ve davranışsal yetkinliklerin geliştirilmesi; kişilik ve nörobilim ilişkisine yönelik bilimsel yaklaşımlar. Modül 5 – Sosyal Biliş ve Duygusal Sistemler Sosyal beynin işleyişi; zihin kuramı, mentalizasyon ve perspektif alma; bilişsel ve duygusal empati; sempati, şefkat ve duygusal bulaşma; duygusal düzenleme, ahlaki duygular ve değer sistemleri; duygusal zekâ, sosyal ilişkiler, örgütsel güven, psikolojik güvenlik ve etik liderlik. Modül 6 – Örgütsel Dönüşüme Uygulanan Nörobilim Örgütsel değişimin bilişsel, duygusal ve nöral temelleri; belirsizlik ve stres karşısındaki tepkiler; değişime direnç, nöroplastisite ve örgütsel öğrenme; SCARF modeli; sosyal tehdit ve ödül algısı; bağlantısal liderlik, katılım ve psikolojik güvenlik; dijital dönüşüm ve yapay zekâ süreçlerinin insan odaklı yönetimi. Ders boyunca nörobilimsel bulguların yönetim uygulamalarına aktarılması, bilimsel kanıt düzeyleri, nöromitler, indirgemecilik ve nöroetik konuları bütünleştirici bir yaklaşımla ele alınmaktadır.
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | Nöroyönetime Giriş: Nöroyönetim ve nöroliderlik kavramları, yönetim ve nörobilim ilişkisi, örgütsel nörobilimin kapsamı ve bilimsel sınırları. | ||
| 2 | Beynin Yapısı ve Nöral Bağlantısallık: Temel beyin yapıları, nöronlar, sinaptik iletişim, nörotransmiterler, işlevsel beyin ağları ve bağlantısallık. | ||
| 3 | Yürütücü İşlevler ve Karar Verme: Prefrontal korteks, dikkat, bilişsel kontrol, çalışma belleği, ketleme, bilişsel esneklik ve yönetsel karar verme süreçleri. | ||
| 4 | Nöroplastisite ve Öğrenmenin Nöral Temelleri: Nöroplastisite, Hebb öğrenme ilkesi, bellek sistemleri, alışkanlık oluşumu, deneyime bağlı değişim ve davranışsal öğrenme. | ||
| 5 | Nöroliderlik ve Liderlik Gelişimi: Liderlik davranışlarının bilişsel ve duygusal temelleri, öz düzenleme, geri bildirim, empati, davranış değişikliği ve liderlik yetkinliklerinin geliştirilmesi. | ||
| 6 | Motivasyonun Nöral Temelleri: Ödül sistemleri, dopamin, ödül beklentisi ve tahmin hatası, yaklaşma-kaçınma mekanizmaları ve motivasyonun davranışsal temelleri. | ||
| 7 | Nöromotivasyon ve Örgütsel Davranış: BIS/BAS sistemleri, içsel ve dışsal motivasyon, öz-belirleme kuramı, motivasyon profilleri, bireysel farklılıklar ve motivasyonel çatışmalar. | ||
| 8 | Ara Sınav ve Genel Değerlendirme: Nöroyönetimin temel kavramları, nöroplastisite, liderlik ve motivasyon konularının bütünleştirilmesi ve değerlendirilmesi. | ||
| 9 | İnsan Konnektomu ve Bireysel Farklılıklar: Yapısal ve işlevsel bağlantısallık, İnsan Konnektom Projesi, nöral ağlar, sinirsel parmak izi araştırmaları ve bireysel farklılıkların bilimsel sınırları. | ||
| 10 | Zihinsel Modeller, Kişilik ve Üstbiliş: Kişiliğin biyolojik ve çevresel temelleri, Beş Faktör Kişilik Modeli, zihinsel modeller, bilişsel önyargılar, üstbiliş ve yönetim davranışları. | ||
| 11 | Sosyal Biliş ve Empatinin Nöral Temelleri: Sosyal beyin ağları, zihin kuramı, mentalizasyon, perspektif alma, bilişsel ve duygusal empati, sosyal etkileşim ve örgütsel iletişim. | ||
| 12 | Duygusal Sistemler, Değerler ve Etik Liderlik: Duygusal düzenleme, duygusal bulaşma, ahlaki duygular, değer sistemleri, duygusal zekâ, örgütsel güven ve psikolojik güvenlik. | ||
| 13 | Örgütsel Değişimin Nöral ve Psikolojik Temelleri: Belirsizlik, stres, değişime verilen bilişsel ve duygusal tepkiler, değişime direnç, sosyal tehdit ve ödül algısı, SCARF modeli. | ||
| 14 | Nörobilim Temelli Örgütsel Dönüşüm ve Bütünleşik Değerlendirme: Bağlantısal liderlik, örgütsel öğrenme, insan odaklı dijital dönüşüm, nöroetik, nörobilimsel kanıtların yönetim uygulamalarına aktarılması ve vaka analizleri. |
Gazzaniga, M. S., Ivry, R. B., & Mangun, G. R. (2019). Cognitive neuroscience: The biology of the mind (5. baskı). W. W. Norton & Company. Becker, W. J., Cropanzano, R., & Sanfey, A. G. (2011). Organizational neuroscience: Taking organizational theory inside the neural black box. Journal of Management, 37(4), 933–961. https://doi.org/10.1177/0149206311398955 Waldman, D. A., Balthazard, P. A., & Peterson, S. J. (2011). Social cognitive neuroscience and leadership. The Leadership Quarterly, 22(6), 1092–1106. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2011.09.005 Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary Educational Psychology, 61, 101860. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860 Decety, J., & Jackson, P. L. (2004). The functional architecture of human empathy. Behavioral and Cognitive Neuroscience Reviews, 3(2), 71–100. https://doi.org/10.1177/1534582304267187 Lindebaum, D., & Jordan, P. J. (2014). A critique on neuroscientific methodologies in organizational behavior and management studies. Journal of Organizational Behavior, 35(7), 898–908. https://doi.org/10.1002/job.1940 Tamamlayıcı Kitaplar ve Önerilen Okumalar Eagleman, D. (2011). Incognito: The secret lives of the brain. Pantheon Books. Kılıç, T. (2021). Yeni bilim: Bağlantısallık, yeni kültür: Yaşamdaşlık. Ayrıntı Yayınları. Lieberman, M. D. (2013). Social: Why our brains are wired to connect. Crown Publishers. Rock, D. (2008). SCARF: A brain-based model for collaborating with and influencing others. NeuroLeadership Journal, 1. Ders Materyalleri Ders sorumlusu tarafından hazırlanan altı modüllük Nöroyönetim ve Nöroliderlik ders notları; nörobilimsel araştırma makaleleri, beyin anatomisi ve nöral bağlantısallık görselleri, bilişsel süreçlere ilişkin eğitim materyalleri, dikkat ve karar verme görevleri, örgütsel davranış ve liderlik vaka analizleri, bilimsel video ve podcast içerikleri ile akademik sunumlar.
Ders, kuramsal anlatım ile etkileşimli ve uygulama odaklı öğrenme yöntemlerinin bütünleştirilmesiyle yürütülmektedir. Öğretim sürecinde anlatım, soru-cevap, yönlendirilmiş tartışma, akademik makale incelemesi, vaka analizi, problem temelli öğrenme, grup çalışması, rol oynama, bireysel değerlendirme ve öğrenci sunumları kullanılmaktadır. Bilişsel süreçlerin anlaşılmasını desteklemek amacıyla dikkat, bilişsel kontrol ve karar verme konularında Stroop, Go/No-Go ve n-back gibi görevlerden öğretim amaçlı yararlanılabilir. Liderlik, motivasyon, empati, örgütsel iletişim ve değişim yönetimi konuları örnek olaylar ve senaryo analizleri üzerinden tartışılmaktadır. Öğrencilerden nörobilimsel bulguları yönetim ve organizasyon kuramlarıyla ilişkilendirmeleri, bilimsel araştırmaları yöntem ve kanıt düzeyi bakımından eleştirel değerlendirmeleri ve belirlenen bir örgütsel soruna yönelik bilimsel temelli bir analiz veya uygulama önerisi geliştirmeleri beklenmektedir.
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 13 | 2 | 26 |
| Bireysel Çalışma | 13 | 1 | 13 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 8 | 8 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 11 | 11 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 60 | ||
| [PC] 1 | [PC] 2 | [PC] 3 | [PC] 4 | [PC] 5 | [PC] 6 | [PC] 7 | [PC] 8 | [PC] 9 | [PC] 10 | [PC] 11 | [PC] 12 | [PC] 13 | |
| [OC] 1 | 1 | 2 | 1 | 3 | 3 | ||||||||
| [OC] 2 | 2 | 1 | 1 | 3 | 2 | 2 | 5 | 3 | |||||
| [OC] 3 | 2 | 1 | 2 | 1 | 2 | 3 | 5 | ||||||
| [OC] 4 | 3 | 2 | 2 | 1 | 3 | 2 | 4 | 4 | |||||
| [OC] 5 | 1 | 1 | 3 | 2 | 2 | 2 | 3 | 4 | |||||
| [OC] 6 | 3 | 2 | 2 | 2 | 1 | 4 | 2 | 5 | 4 | ||||
| [OC] 7 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 3 | 2 | 4 | 5 | ||||
| [OC] 8 | 2 | 1 | 2 | 4 | 2 | 2 | 2 | 1 | 4 | 1 | 5 |